προσωπεια

Το προσωπείο αποτελεί αναπόσπαστο τμήμα του αρχαίου δράματος. Μόνο με το προσωπείο μπορεί ο ηθοποιός-υποκριτής να παρουσιαστεί στο κοινό στα πλαίσια της ιεροπραξίας που αποτελούσε η διδασκαλία της τραγωδίας και μόνο χάρη σε αυτό μπορούσε να υπερβεί τον εαυτό του και να μετέχει στο δράμα ενσαρκώνοντας το θνητό ή τον θεό που απαιτούσε το έργο.

Δίπλα στις σωζόμενες τραγωδίες τις αρχαιότητας υπάρχουν αρκετές «χαμένες». Από αυτές μας είναι γνωστό μόνο το όνομα του δημιουργού τους και ένα τμήμα του έργου –έστω και λίγοι στίχοι- ή ακόμη και μόνο ο τίτλος τους.  Είναι αυτές, οι χαμένες τραγωδίες, που το περιεχόμενό τους μόνο να το εικάσουμε μπορούμε, που συμπληρώνουν την γραμματεία των τραγωδιών. Και είναι τρεις από αυτές, που επανατοποθετούμενες στο χώρο και το χρόνο, επιχειρείται η αναψηλάφηση του περιεχομένου τους. Χώρος, τα αιγαιακά νησιά. Χρόνος, το τέλος του ελληνικού εμφυλίου. Τα τρία προσωπεία των «χαμένων» τραγωδιών προορίζονται για τρεις υπαρκτούς ανθρώπους, που έδρασαν και πέθαναν στο Αιγαίο σαν στελέχη του ΔΣΕ. Και τα τρία προσωπεία είναι εστεμμένα.

Ο Γιάννης Σαλάς στην τραγωδία «Πενθεύς» του Αισχύλου. Ο χάρτης είναι της Σάμου. Το προσωπείο του είναι εστεμμένο με κελύφη από σαλιγκάρια του αργού χρόνου.

Ο Γιάννης Μαλαγάρης στην τραγωδία «Πειρήθους» του Ευριπίδη. Ο χάρτης είναι της Σάμου. Το προσωπείο του είναι εστεμμένο με τα κλαδιά του «αθάνατου», που αν και ξερά καρπίζουν.

Η Ευαγγελία Κλάδου στην τραγωδία «Κρήσσαι» του Ευριπίδη. Ο χάρτης είναι της Κρήτης. Το προσωπείο της είναι εστεμμένο με τους περιστερώνες της Τήνου και της Άνδρου, όπου οι άνθρωποι τους στόλιζαν με ποικίλματα ομορφότερα από τα ίδια τους τα σπίτια.prosopeia1 prosopeia2 prosopeia3

Advertisements

Η Οδύσσεια του Γκωγκέν στις Κυκλάδες

Featured

Όπου ο ζωγράφος περιπλανιέται στο στενό Άνδρου – Νάξου, στη Σέριφο, στην Παροναξία και στο στενό Τζιάς – Κύθνου.

kalypso

Η Ταρώ του Αρχιπελάγους

Featured

Ο μυστικισμός των συμβόλων της Ταρώ όπως υπαγορεύεται από την οργάνωση της καθημερινότητας των νησιών του Αρχιπελάγους.

asteri

Τα παλιά σύνεργα

Featured

Το ψάρεμα με τα παλιά σύνεργα διηγείται για τις εποχές που η τροφή δεν πουλιόταν στα super market, αλλά έπρεπε να συλλεχθεί, και η θάλασσα αποτελούσε μια «εύκολη» πηγή, για να γεμίσει το τραπέζι, αφού περισσότερο ή λιγότερο ήταν προσιτή σε όλους τους νησιώτες. Χωρίς να χρειάζεται καμιά φροντίδα όπως στην κτηνοτροφία, καμιά ιδιαίτερη μέριμνα όπως η καλλιέργεια της γης, η θάλασσα ήταν πάντα εκεί δίπλα για να προσφέρει τα δώρα της σε όποιον ήθελε να τα συλλέξει. Γι αυτούς τους λόγους το ψάρεμα αποτελούσε πάντα βασική ασχολία των νησιωτών και τα ψάρια κατείχαν κεντρική θέση στη διατροφή τους. Αυτό δεν σημαίνει ότι το ψάρεμα ήταν μια «εύκολη» δουλειά. Εφόσον βέβαια, με τον όρο ψάρεμα δεν εννοούμε το χόμπι των ερασιτεχνών ψαράδων, αλλά την αλιεία ως μέσο βιοπορισμού και επιβίωσης. Ο ψαράς ήταν έρμαιο της διάθεσης του καιρού και των ιδιοτροπιών της θάλασσας, αλλά και της τύχης. Μόνο του όπλο σε αυτή τη μάχη η γνώση και τα σύνεργά του. Η γνώση είναι το αποτέλεσμα συσσωρευμένης εμπειρίας χιλιάδων χρόνων και αφορά σε ένα τεράστιο πεδίο: τα μυστικά της ναυσιπλοΐας, την άριστη γνώση του καιρού, τη γεωγραφική θέση των ψαρότοπων, τις συνήθειες και τη συμπεριφορά κάθε είδους ψαριού, τον τρόπο να συντηρεί τα σύνεργά του. Ο ψαράς έπρεπε να είναι ένας εμπειρικός μετεωρολόγος, ναυτικός, βιολόγος, μαραγκός, και μάλιστα καλός. Χωρίς αυτή τη γνώση το ψάρεμα, αντί για «εύκολη» πηγή τροφής μπορούσε να γίνει ανώφελη και, φυσικά, επικίνδυνη ενασχόληση.

psarema A3

Το κανάτι, όπου μαζί με το τσουκάλι και το πιθάρι, ήταν το κυριότερο σκεύος της οικιακής καθημερινότητας στο κοντινό χθες, σε μια εποχή με διαφορετικές κοινωνικές και λειτουργικές δομές.  Αποτελούσε το βασικό μέσο αποθήκευσης και μεταφοράς των τριών βασικών υγρών (νερό, κρασί, λάδι), αλλά επιπλέον λειτουργούσε και ως επιτραπέζιο σκεύος, μονάδα μέτρησης, αλλά και παιχνίδι, και αγγείο για την τέλεση εθίμων. Εδώ το κανάτι αυτονομείται, χωρίς να αποκόπτεται από τις υπόλοιπες συνδηλώσεις του, αποκτά την δική του ζωή, ονειρεύεται, παρατηρεί, ακούει και τραγουδάει.

«Πουθενά στον ελλαδικό χώρο, σε κανένα ανοιχτό παράθυρο, δεν θα δει κανείς πια τη στάμνα. Η εικόνα της όμως, η ανάμνησή της και κατ’ επέκταση η μελέτη της, μπορεί να κρατήσει ένα ανοιχτό παράθυρο στην κοινωνία και τον πολιτισμό του χθές».

Ελένη Παπαθωμά, Η στάμνα σήμερα, από το συλλογικό έργο «Με αφορμή μια στάμνα».

Οι μύθοι των ταξιδιών

Featured

Το ταξίδι, είτε πρόκειται για περιπλάνηση, είτε για απόδραση, είτε ακόμη και ως ματαίωση, είναι πάντα μια διαδικασία μετάβασης που συγκροτεί έναν μύθο. Το παράλογο που εμπεριέχεται σε αυτούς τους μύθους γίνεται λογικό όταν η αφήγηση τούς τοποθετεί στις πραγματικές τους διαστάσεις που συχνά είναι διαφορετικές από τις ιστορικά και πραγματολογικά πραγματικές.

ikaros